We're in beta!

Wat weten we eigenlijk over opa?

Als je (voor)ouders jong sterven dan krijg je weinig mee over hoe het leven er toen uitzag. Toch kan dat reuze interessant zijn. Een broer van mij duikt regelmatig in de familiegeschiedenis. Naast dat het voor mij interessant is, kan het ook een goed beeld geven van de tijd en hoe men destijds met allerlei zaken omging. Sommige zaken zijn nu niet meer voor te stellen … en toch was het echt zo. Het relaas van mijn broer over opa van moederskant.

Wie is Nard Staal?

Nard Staal is geboren op 12 januari 1885 op de Breede haven in een huis wat al jaren geleden is gesloopt en stond op de plek waar nu de Dommelflat staat. Hij was nummer 6 van een gezin met 9 kinderen waarvan er 4 op jonge leeftijd zijn overleden, iets wat in de 19e eeuw nog gebruikelijk was.

Vader Louis was meester-timmerman wat betekende dat hij naast kwaliteit en ervaring in het vak ook bevoegd was om leerlingen op te leiden. Achter het huis aan de Brede haven was een werkplaats en vandaar uit runde hij zijn timmerbedrijf. Hij was een telg uit een schippersgeslacht uit Dussen en het is niet bekend waarom hij, ondanks de heersende gewoontes, niet voor het vak van zijn voorvaderen heeft gekozen.

Moeder Jans Bettonville runde een café aan de Brede haven en kwam uit een familie die in ieder geval sinds 1726 in ’s-Hertogenbosch woonde en was een dochter van een meester-kleermaker, een vak wat in de familie Bettonville veel voor is gekomen. Zij is geboren in 1848 geboren in de Minderbroederstraat, een plek waar tot ver in de 20e eeuw een Bettonville als kleermaker gevestigd was.

Nard heeft gekozen voor het ambacht van kleermaker. Het ouderlijk huis aan de Brede haven was groot en bood voldoende ruimte om het kleermakersvak uit te oefenen. Zoals reeds gezegd kwam het beroep in de familie van moederskant veel voor en heeft hij dus waarschijnlijk vooral de genen geërfd van haar. In de 20e eeuw kende men het vak van meester-kleermaker niet meer, als dit echter nog wel had bestaan was hij ongetwijfeld in deze categorie ingedeeld. Zijn clientèle bestond o.a. uit een aantal welgestelde inwoners van ’s-Hertogenbosch, waaronder het Bossche burgemeestersechtpaar. Zij stelden hoge eisen aan kwaliteit en die diende hij dus ook te leveren. Grappig in dit verband is het verhaal dat zijn vrouw Mien, als zij in de krant weer eens advertenties van kleermakers had gezien, tegen hem zij dat hij ook eens moest adverteren om mogelijk extra klanten te krijgen. Hij antwoordde dan steevast met: “Mien, goede wijn behoeft geen krans”. Hij had door “mond-tot-mondreclame” blijkbaar klanten genoeg.

Nard vindt geliefde                                                                      

Omstreeks 1911 leert Nard de hoedenmodiste Mien Spierings kennen. Haar vader Ad was ijzergieter en moeder Mien Gerritse was goudpolijster. In het begin van hun verkeringstijd bestond er bij de ouders van Nard nog wat scepsis over de vriendin van Nard. Paste zij wel bij hem ? Het was immers een arbeidersgezin waaruit zij kwam en die hadden toch een andere achtergrond als de ondernemersfamilie Staal/Bettonville. Het was begin 20e eeuw en de sociale klassen bestonden nog. Naarmate de tijd vorderde kwamen zij er achter dat Nard echt verliefd was op haar en zij op hem en dat ze heus samen verder wilden.

Mien kwam uit een gezin van 10 kinderen waarvan zij de jongste was en nog als enige thuis woonde toen ze Nard leerde kennen. Haar ouders waren al redelijk op leeftijd en kwakkelden wat met hun gezondheid. Mien had hen beloofd dat ze thuis voor ze zou blijven zorgen tot hun overlijden.

Gedurende de verkeringstijd heeft het sociale klassenverschil af en toe toch nog tot spanningen geleid in de familie. Een helder voorbeeld hiervan was een jurk die Nard voor zijn geliefde had gemaakt. Hij had namelijk kort hiervoor een jurk gemaakt voor de vrouw van de burgemeester. Mien vond die jurk heel mooi en daarom stelde hij voor een soortgelijke jurk voor haar te maken. Toen de jurk klaar was trok zij die aan om deze trots aan haar ouders te laten zien.

Dit was aanleiding voor spanning bij met name haar vader dat ook weer te maken had met het sociale klassenverschil in die tijd. Vader Spierings werd zo boos dat hij de jurk verscheurde omdat hij zei dat ze het niet kon maken om in dezelfde jurk als de burgemeestersvrouw te lopen terwijl ze een dochter van een arbeider was die in lompen loopt. Nard heeft een nieuwe jurk voor haar gemaakt die een klein beetje afweek van de eerdere.

Trouwen

De ouders van Mien overlijden kort na elkaar eind 1919 en begin 1920. Hiermee kwam na een verkeringstijd van bijna tien jaar de weg vrij voor een huwelijk tussen Nard en Mien dat op 21 augustus 1922 werd ingezegend ten stadhuize te ’s-Hertogenbosch en daarna in de Sint Jacobskerk aan de Hinthamerstraat. Na 7½ maand is hun eerste en enige kind geboren. Annie zag op 12 april 1923 om 19.30 uur het levenslicht in hun woning aan de Breede Haven. Ze stierf veel te vroeg op 31 mei 1975 in de leeftijd van 52 jaar.

Hobby

Nard had ook een grote hobby, het koninklijk ’s-Hertogenbosch mannenkoor. Hij zong blijkbaar heel erg graag maar, door het ontbreken van stemopnamen, is het onduidelijk of dit was als tenor, bariton of bas. Het mannenkoor, opgericht in 1903, was voor de 2e Wereldoorlog groot in aantal (ruim 100 zangers) maar ook in kwaliteit. In Nederland werden ze vaak gevraagd maar ook internationaal werden gastoptredens verzorgd. De reizen naar Parijs en in het bijzonder naar Berlijn waren fameus.

Leven stopt veel te vroeg

Op donderdag 28 juni 1923 komt er, als gevolg van een tuberculosebesmetting, in korte tijd een einde aan het leven van Nard Staal, precies elf weken na de geboorte van zijn enige kind. Jammer dat deze opmerkelijke man op veel te jonge leeftijd is overleden.

Visit Us On TwitterVisit Us On Facebook